lundi 29 novembre 2010

CABANEJADAS DE BOSIGAS SETEMBRE 2010

  

LO PET DE L’ASE    ESPECIAL CABANEJADAS
BILHETA DEL CEUCLE OCCITAN BOSIGAU / CÒP DE BLÚ
              


Las  premièras Cabanejadas de Bosigas :

AQUÓ  FOGET  UNA  MÒSTRA DE LAS BELAS

Sul téma "Paraulas de barcas" se son debanadas pel pòrt de pesca «  las premièras Cabanejadas de Bosigas » .
    D’en premièr , las Cabanejadas es un luóc , un ròde de pas mai d’anma solamaent una peirada que ten lo ròtle per lo temps a la mar., dempuèi qualques annadas Aquèl ròde detras lo musèu de l’estanh de tòc a  pres un pauc de vida e d’estima amb las barcas méditerranencas de Vela Latina e l’ortet de flors de garrigas.
    Las Cabanejadas son tanbengents que dempuei totjorn o dempuei qualques annadas  saupejan martel, pincel  e pertocanca dins l’estanh.
De segur a moment donat calia que los duos capitan.
Adonc La Mòstra buteta la peirada sieis artistas d’uei sculptors, plasticians, xxxx convidats per Còp de Blu 
    Butats per sospresa, tramontana,o la curiositat los visitors eran mai que mai força a se sarrar a l’entors del encastres estajats de lo Miquel Cacace, de los catas de la Gislèna Marrò, los dessenhs acapçadets de la Berenissa Gòni ede los prmièrs trabalhs de lo jovet Antòni Cacace.
Totes a un moment an pres paur or rire djos l’agach de las présencos de lo Jól Bast e cau n’es pas anar s’amusar amb la pompa de bicicleta per faire sonnar l’eliquon monumental de lo Rotland Devictor.
Fin final lo cinmat encabant  et manent ( tres sètis)  a  donnat  monsi d’imatges maritimas de Julian Meyer e tanben imatges occitano- didacticas de Vela Latina.
    Gents que passetgen o Bosigauds , de tots creis, de tot mestiers, de tots  asuòlhs,  es un  mesclum de mond, la mina risòlhosa  que se passetget dins aquel rode que foguet un pauc  enfadat lo temps de duos jorns. Benleu que força  an aqui mai trapat las seuna anma de drolle.

 

Sur le thème “Paraulas de barcas”  les premières Cabanejadas   se sont déroulées  samedi et dimanches dernier au port de pêche de Bouzigues.
Les Cabanejades c’est tout d’abord un lieu, anodin et dénué de tout intérêt si ce n’est celui d’être une protection contre le mauvais temps.Cet endroit qui jouxte le musée de l’étang de Thau, a, depuis quelques années, pris un peu de vie,de couleur et de considération avec son occupation par les barques méditerranéennes de l’association Voile Latine  et la plantation de quelques fleurs  de la garrigues.
    Les Cabanejade ce sont aussi des gens, qui depuis toujours ou depuis  quelques année ont tous trempé leurs marteau, leur pinceau  et leur émotion dans l’étang de Thau .
Forcément à un moment donné, la rencontre des deux, devenait  fatale.
Cette Mòstra a donc mis sur la digue six artistes sculpteurs, plasticiens et videaste contemporains invités par l’association Bouzigaude  CÒP DE BLU qui, sur le thème et le lieu  leur a donné carte blanche.
    Poussé par la surprise, la tramontane ,ou la curiosité les visiteurs ont été très nombreux et pas moment se sont pressés autour des cadres habités de Michel Cacace, des grands Chats de laiton et cuivre de Gislène  Marro des élegants dessins de Bérénice goni et des premières œuvres du jeune Antoine Cacace. Tous se sont a un moment fait peur ou rire sous le regard des présences de Joel Bast et qui n’est pas aller jouer de la pompe a vélo pour faire sonner l’hélicon  monumental de Roland Devictor. Enfin le Ciné cabane permanent ( 3 places assises) a diffusé les bouts de films maritimes du vidéaste Julien Meyer et des images Occitano didactique de Voile Latine.
    Gens de passage ou, Bouzigaus, de tous les ages, de tous les métiers et de tous les horizons  c’est un monde divers mais unanimement souriant qui a déambulé, commenté et photographié ce site qui  pendant deux jours a taquiné le magique .  Probable que de nombreux grands enfant y ont retrouvé leurs âmes.


GRANDMERCÉ  a  los  artistes  mostradors 
  • Miquel et  Antoni CACACE    que demoran a Sèta      http://michelcacace.over-blog.com 
  • Jòl BAST que viu e trabalha a  Sèta. www.joelbast.fr
  • Gislèna MARRO,  Canaisa que viu à Sèta e ten son talher a Gijan www.gmarro.com      
  • Berenissa GÒNI – DE PREVILLE    que  viu e trabalha a Bosigas www.berenice-goni-depreville.com  
  • Rotland DEVICTÒR         Viu e trabalha per Gijan,  Rota  de Cornonterral.                                                                                              
  • Julian MEYER   lo que fa d'imatges vidèo dau costat de Montpelher.

Grandmercé tanben a Bruno Matalon : Régisseur lumière, Bernada Pin :  Intendance, Accueil
a Associacion Los Amics del musèu de l’Estanhde Tò

al Club Nautic de Bosigas,  e al  Iacht Club
a las dònas de l'acuelhanca del  Muséu
als sòcis de COP DE BLU

 

 

mardi 16 février 2010

LO PÈT DE L'ÀSE N°I


Vaqui la premiera bilheta del ceucle Occitan de Bosigas:

_____________________________
LO PÈT DE L’ÀSE


Bilheta del ceucle occitan de Bosigas
n°1 Març 2010
« Mèfi l’ase que fa a reirons ! »
_______________


Calia ben comencar per quicòm!


Qu’es aquò Occitan?


« Totòm se deu de saupre ont demora, » se penset l’ase. La cibada que segis es tant bona per los d’aici que per los qu’arriban.

LO DOMÈNI OCCITAN :
33 departaments, 13 milions d’abitans.


L'occitan es parlat sus un territòri que correspond a quicòm pròche au tèrç sud de França, de ont cal tirar Còrsega, Rosselhon e País Basc.
A l'escala de las regions francesas, l'espaci occitan cobrís :
Limosin, Auvernha, (levats los dos tèrç nòrd dau departament d'Alèir), Miègjorn Pirenèus, Lengadòc - Rosselhon (levat la part màger de Pirenèus-Orientaus, de lenga catalana), Aquitània (levat lo tèrç oèst daus Pirenèus Atlantics, de lenga basca), Provença Aups Costièra d'Azur.
Los departements d'Ardecha, de Droma e lo sud d'Isèra en Ròse Aups.
En defòra de França : Las dotze valadas dau sud daus Aups Piemontés en Itàlia., La val nauta de Garona, la Val d'Aran, en Espanha e Monega
.


dos tòc sus la mapa per la veire en grand

LA REALITAT DE LA LENGA OCCITANE UE
I


Duos milions de locutors en França, Espanha e Itàlia. Sieis milions que lo comprenon -
6 dialèctes màgers parlats : Gascon, Limosin, Auvernhat, Provençau, Aupenc, Lengadocian

LA SITUACION LEGALA DE L'OCCITAN

En Espanha (Val d'Aran) : l'occitan (Aranès) es lenga oficiala, a egalitat amb lo catalan e l'espanhòu. Los documents oficiaus, la senhalisacion i son en occitan. La lenga es ensenhada dins las escòlas.
En Itàlia : l'occitan a obtengut dins l'annada 1999 un estatut que programa una normalisacion similària al Val d'Aran espanhòu.
En França : l'occitan es considerat coma "lenga regionala". Amb aqueste estatut, pòt (mas deu pas) èsser ensenhat dins los establiments escolaris.
Mas cal saber que l'administracion es sovent ostila.
Las lengas « régionalas » an gagnat dempuei lo 21 de julh 2008 l’estatut Constitucional de patrimòni de la Rèspublica.

***

Noveletas

BOSIGADAS


  • LO MISTERI de la cros del clap de Bosigas.
Lo camin de Saint-Jaume o Sant Jacòbi, passava pel lo clap que se disia tamben clap de Malavieille- Se trapan dis texts vielhs :« Claperium malaevetulae » (1132) « malam vetulam » (1189) « clap de malaviella » (1226). Pus pròche, en 1928 se pòt lègir : « La « pyramide » de Bouzigues existe toujours. Jadis on y venait en procession. On la connaissait exclusivement, dans le pays, sous le nom de la Croix du Clap. »
Ara, quau pòt dire ont es passada aquèla cros? E per de qu'es aquò « la pyramide » ?


  • ESCRIURE E DIRE :
Rocairòl (l’isclon al mitan de l’estanh) coma se dis en Òc ? :
«Roucairôu o Roucaidaou »
( escrit francimand )
Semble qu’es lo segon que se dis de Sèta a Bosigas.
( Lo seigne Jòan BREL e l’amic Félip CARCASSES vos diran ).
Es pasmens Rocairòl que s’escrich en Occitan.

  • VIRA BALETI :
Quatre còlas musicalas* dau pais de Tò son amassadas per far dansar lo mond.
Dos baletis son passat (Mesa e Lopian) dos a venir Balaruc los Banhs (23 de abrial) e Bosigas (10 de julh)
(* Les douilettes,Les souffleurs de rêves,Biscam pas, Los de Rocairol.)

  • NUEIT DELS MUSÈUS :
Veiretz sus lo program d’aquèste an, que qualques visitas seran fachas en Lenga Nòstra – Ne cal profitar.

  • IDENTITAT :
Al moment ont totes los tcharaires del gobern s’estançon amb las identitats, saria benleu lo moment de parlar de la nòstre : que sem aici i a qualques temps, qu’avem una lenga de las bèlas e mai una istòria rica e longa.. . Per comencar, vaqui una bona ideia pas cara per lo faire saupre:


REVIRADA/TRADUCTION

LO PET DE L’ASE …
Billet du cercle occitan de Bouzigues
« Méfiez vous de l’âne qui recule »

Il fallait bien commencer par quelque chose…
Qu’es aquò L’Occitan ?

« Chacun se doit de savoir où il habite » pensa l’âne …
L’avoine qui est donnée ci dessous est toute aussi bonne pour ceux d’ici que pour ceux qui arrivent


LE DOMAINE OCCITAN: 33 departements,13 millions d’habitants .
L’Occitan est parlé sur un territoire qui correspond à peu près au tiers sud de la France d’ou sont exclus la Corse, le Roussillon et le pays Basque ,
A l’échelle des régions administratives Françaises l’espace Occitan couvre
Limousin , Auvergne (moins 2/3 nord de l’Allier)
Midi Pyrénées (Moins la majeure partie des Pyrénées Orientales de langue Catalane), Aquitaine (Moins le tiers ouest des Pyrénées Atlantiques de langue Basque) , Provence –Alpes – Côte d’azur
Les départements d'Ardèche, de Drome et le sud de l'Isère en Rhône- Alpes. En dehors de la France : Les douze vallées du sud des alpes Piémontaise en Italie - La haute vallée de La Garonne, le Val d'Aran, en Espagne. La principauté de Monaco

LA REALITE DE LA LANGUE OCCITANE AUJOURD’HUI
Deux millions de locuteurs. Six millions de personnes le comprennent – Six dialectes majeurs sont parlés : Gascon, Limousin, Auvergnat, Provençal, Alpin, Languedocien

SITUATION LEGALE DE L'OCCITAN
En Espagne (Val d'Aran), l'occitan (Aranès) est langue officielle, a égalité avec l’espagnol et le catalan. Les documents officiels, les signalisations y sont en Occitan . La langue est enseignée dans les écoles.
En Itàlia, l'occitan a obtenu en 1999 un statut qui programme une normalisation identique à celle du val d’Aran Espagnol
En França, l'occitan est considéré comme « Langue régionale ». Avec ce statut, il peu ( mais ne doit pas) être enseigné dans les établissements scolaires . Il faut cependant savoir que l’administration Française est souvent hostile à la démarche.
Les langues régionales ont depuis la révision de la constitution de juillet 2008 le statut de patrimoine de la république.

***

petites informations

BOUZIGADES :

LE MYSTERE de la croix du clap
Le chemin de St Jacques ou de saint Jacobi passait par le clap qui s’appelait aussi Clap de Malavielle . Trouvés dans d’anciens textes : "Claperium malaevetulae (1132) « malam vetulam » (1189) « clap de malaviella « (1226) .Plus proche (1928) : « La « pyramide » de Bouzigues existe toujours. Jadis on y venait en procession. On la connaissait exclusivement, dans le pays, sous le nom de la Croix du Clap. » . ;
Qui peut dire ou est passée cette croix ? et que signifie « la pyramide » ?
*
ECRIRE ET DIRE
Comment Rouquairol ( ecrit Rocairòl en Occitan (l’ilot au milieu de l’étang) com se dit en Occitan ? :
«Roucairou o Roucaidaou »
(écrit à la Française)
il semble que c’est le second qui se dit de Sète à Bouzigues (Monsieur Jean Brel et l’ami Philippe Carcassès vous le confirmeront ) Mais c’est bien « Rocairòl » la bonne écriture en Occitan.
*
VIRA BALETI :
Quatre groupes musicaux du pays de Thau se son réunies pour animer des bals. Deux Baletis ont déjà eu lieu (Mèze et Loupian deux sont à venir Balaruc les Bains (23 avril) et Bouzigues (10 juillet)
Les douilettes,Les souffleurs de rêves,Biscam pas, Los de rocairol
*
NUIT DES MUSEES
Vous verrez sur le programme de cette année, que des visites seront commentées en Langue – il faut en profiter
*
IDENTITE
Au moment ou tous les parleurs du gouvernement débattent avec les identités , il serait peut être le moment de parler de la notre, nous qui sommes là depuis quelques temps qui avons une belle langue et même une histoire
Voilà une idée bonne et pas chère….

***
Bilheta réalisée et editée parditée par :

CÒP DE BLÙ coopérative culturelle
Associacion d’acciò per la valorisacion e lo sosten
de las culturas méditerranencas
Association d’action e pour mise en valeur et le soutien
des cultures de Méditerranée

ATELIERS DE LANGUE ET CULTURE OCCITANE - ATELIERS DE DANSES TRADITIONNELLES -SOUTIEN A L’ORGANISATION ET LA PROMOTION DE SPECTACLES - EDITION

Pour nous joindre
Copdeblu@laposte.net
13 Androna dau Castèl- 34140 BOSIGAS


jeudi 10 décembre 2009

JOAN BODON


Joan Bodon
(Nascut lo 11 de decembre de 1920- moriget lo24 de febrièr de 1975 en Argeria)


.Es de segur l'autor del sègle XX mai conegut e reconegut pels occitans. Vira l'estetica e l'etica de la literatura occitana cap a una modernitat de l'escritura. Met en scèna la destinada sovent tragica de la civilizacion occitana e dels òmes en i mesclant la sia. L'universalitat de sos tèmas s'amaga dins una menimosa descripcion de la civilizacion occitana. En pròsa es l'autor de romans : La grava sul camin, Lo libre dels Grands Jorns, Lo libre de Catòia... e de contes : Los contes del meu ostal, Los contes dels Balsás (ont nos remembre lo nom occitan vertadièrs e la soa parentat del costat de la maire dab l'escrivan . Es tanben creator de poësias plan sovent mesas en cançon.



Joan Bodon

Contes del Drac

Avec l'aimable autorisation des Éditions du Rouergue
© CRDP de Toulouse- Thém@doc - Occitan, langue et culture vivantes, 2002.
Tous droits réservés. Limitation à l'usage non commercial, privé ou scolaire.


L'enfant polit

Un còp i aviá lo Drac. Lo Drac èra lo filh del Diable. Un còp i aviá l'enfant polit... E l'enfant polit èra montat sus un pomièr de pomas rojas al pus fons de l'òrt lo long del camin. Passèt un cavalièr sus un caval negre. « Enfant polit - diguèt lo cavalièr - ai set, soi a sèla dempuèi lo matin. Seriás plan brave de me getar una poma... ». L'enfant polit causiguèt la poma pus gròssa, la pus fresca. Prenguèt vam per la getar. Mas del vam que prenguèt la branca li manquèt. Prompte lo cavalièr dobriguèt lo sac. Lo cap primièr, l'enfant polit i tombèt dedins. « A ! ... a ! ... a ! ... se riguèt lo cavalièr, que tirèt lo laç corredor, puèi estaquèt lo sac darrièr la sèla, en travèrs sus l'esquina del caval ». Patrac... Patrac... Patrac...

Un brieu galaupèt lo caval. Puèi s'arrestèt aval a
Porcassés davant la pèira verda. « Pèira, dobrís-te, soi lo Drac ! » cridèt lo cavalièr. E la pèira se dobriguèt e lo caval negre dintrèt. Darrièr el, la pèira se tornèt barrar. Patrac... Patrac... Patrac... Encara lo caval galaupèt tot un brieu dins lo païs de jos la tèrra. Aquí, pr'aquò, i se vei, que pertot beluguejan de rocalhas d'aur e s'escampan de vam de rius de viu argent. « Dracon !... Dracon !... » Una femna cridava sus la pòrta d'un ostal pichon : « Òu, Dracon, que me pòrtas de bon ?... ». « De carn fresca ! » respondèt lo cavalièr, qu'èra lo Drac. « È ben - i tornèt la femna- i a de plaça dins la barrica del canton... ». Lo Drac davalèt de caval, prenguèt lo sac, anèt a la botiga. Desfonsèt la barrica del canton. Dessarrèt lo laç corredor del sac. Tirèt pels pès l'enfant polit, lo butèt dins la barrica e prompte la tornèt fonsar, mas daissèt la bonda dobèrta.

Tres còps per jorn, cada jorn, la Draquessa veniá : «Enfantonèl, polidonèl,
para lo caisson pel trauc del bondon... ». Mas l'enfant polit voliá pas parar lo cais. La Draquessa, per l'amigadar, tornava dire : « Para lo caisson, fanton, que te pòrti quicòm de bon... ». L'enfant polit voliá pas res entendre. Alara la Draquessa cridava : «Se paras pas lo cais, amb la bonda taparai lo trauc e t'estofaràs, t'estofaràs !... ». Que far mai ? L'enfant polit parava lo cais. E la Draquessa, amb un culhièr pichon d'argent, butava la mangisca dedins. De bona mangisca ça que la : castanhas cuèchas e demesidas dins de lach, milhàs prestit amb de mèl, e de burrada, e de formatges sucrats. Puèi lo Drac arribava : «Fantonet, polidet, dona-me lo teu det, lo teu det pichonet !... ». L'enfant polit donava lo det. Lo Drac lo palpava : « A ! que seràs lèu grasset !... Que seràs lèu grasset!... Que faràs pas un plec !... ». Comprenguèt lèu, l'enfant polit. Comprenguèt que quand seriá pro grasset lo sortirián de la barrica e fuòc al cuol dins la marmita. Cossí far ? Cossí far per se'n tirar ?

De mirgas, pr'aquò, venián cada nuèch saufinar pel trauc de la bonda. L'enfant polit las velhèt. La primièra que se sarrèt, el l'agantèt pels guinhons e la tirèt dedins, puèi la metèt a la pòcha de las calças e lo mocador dessús. L'endeman, arribèt la Draquessa amb de mangisca. E puèi lo Drac : « Fantonet, polidet, dona-me lo teu det, lo teu det pichonet... ». L'enfant polit levèt lo mocador e pel trauc donèt la coeta de la mirga. Lo Drac palpèt, palpèt e se reganhèt : «Femna, femna, magrís lo nòstre pensionèl... A pas que los òsses e la pèl... Femna, li portaràs lo milhàs dins lo plat bèl.. ». La Draquessa portèt de milhàs dins lo plat bèl. L'enfant polit calguèt que mangès, que mangès... talament que los botons de las calças ne petavan. Mas la coeta de la mirga engraissava pas, e lo Drac, quand veniá palpar pel trauc, cada còp se reganhava... Aital durèt una setmana. Un matin, pr'aquò, coma lo Drac arribava, l'enfant polit cerquèt per las pòchas. Mas lo mocador, l'aviá sortit per se soflar dins la nuèch e la mirga se n'èra anada.

Ja lo Drac se sarrava del trauc e ja cridava : «Fantonet, polidet, dona-me lo
teu det, lo teu det pichonet... ». L'enfant, pecaire, donèt lo det. « A !... a !... a!... - se riguèt lo Drac - a !... a !... a!... Aqueste còp es plan mofle, d'un còp es vengut confle... Femna, vau desfonsar la barrica e puèi anarai sus tèrra sonar los Dracons, los meus Dracons... ». 2/3 Lo Drac desfonsèt la barrica. Pels pès tirèt l'enfant polit e lo portèt a la cosina. « Femna ! - diguèt lo Drac cresi pas que siá plan lèste, lo te daissi que l'aprèstes... ». E lo Drac se n'anèt.
La Draquessa montèt l'ola grand sul fuòc e puèi, davant
la pòrta, amb la pigassa se metèt a far d'asclas. L'enfant polit se sarrèt e de rire i ! ... i ! ... i ! ... e de rire i ! ... i ! ... i ! ... e de se sarrar encara mai i ! ... i ! ... i ! ... « Fanton - se reganhèt la Draquessa - dins l'estat que siás compreni pas çò que i a de tan risible ». « Femna, risi de vos veire far i ! ... i ... i ! ... Deu èsser pel primièr còp que fasètz d'asclas i ! ... i ! ... i ! ... i ! Sabètz pas solament téner lo margue de la pigassa ! » « E creses de lo téner melhor que ieu, tu ? ». « Donatz-me la pigassa e veiretz ! ... ». La Draquessa donèt la pigassa. L'enfant polit tenguèt fòrt lo margue e pinga ! panga ! amb lo talh sul cap de la Draquessa, e sul còl, e sus l'esquina, pertot... Sul fuòc l'aiga bolissiá dins l'ola grand. L'enfant polit amassèt los tròces ensagnosits de la Draquessa. Un après l'autre, los getèt dins l'ola. Alara una vapor se levèt dins la chimenèia.

Una polida filha sortiguèt de
l'ola e se pausèt sul ponde. « Enfant polit - diguèt la filha polida - vèni que t'abrace. Lo meu embelinament es tu que l'as bresat. Soi tornada coma de davant la princessa, la filha polida del païs de jos la tèrra. Vèni que t'abrace.. ». L'enfant polit se sarrèt, abracèt la filha polida. Ela desnosèt lo riban de seda que reteniá lo seu pel... « Prince, espèra-me. Vau anar ligar la pèira verda. Jamai tornarà pas dintrar aicí lo Drac, aquel òrre Drac que m'aviá despoderada... en bruèissa negra m'aviá cambiada... Espèra-me, prince meu... ». La filha polida se n'anèt. Amb lo riban de seda liguèt la pèira verda, puèi tornèt davalar dins l'ostal pichon. Es aital que l'enfant polit venguèt lo prince de la filha polida, al païs de jos la tèrra, en aval pels travèrses de Porcassés...


PER LIRE E AUSIR TOCA AQUI

PER VEIRE e LIRE TOCA AQUI

jeudi 5 février 2009

ANEM ! NOS CAL TINDOLAR L'AMISTÀT



L'ase l'aviá previst e ara cal i anar:
Anem adobar l'amistat.
Sèm anar cercar las pòstas en cò de Vidal lo ressegaire de Corniou, avèm fach aquò ambe lo camion dau Fièr.
La barca es pausada e plan cotada prèp lo musèu de l'estanh a Bosiga.

.


Lo trabalh començarà lèu e tot serà dich, escrich e benlèu retrachat
 
La barca

Nom: L'Amitié (L'Amistat)
Tipe: Beta d'estanh
Fustièr: BUONOMO (Mesa)
Sortit de fustariá: 1954
Proprietat: Le Bris/Societat Vela Latina

Caracteristicas:

  • Longor (au plan) : 5.25m - 21 pans o palms
  • Largor maissimala (plan): 1.40m- 5 palms, 5 poces, 2 linhas, 6 punts
  • Amadiès : Nombre 12
  • Commun ( bau mèstre)- 0.55m- 2 palms, 2 poces
  • Pè-de-ròde d'apro 1.40 m
  • Pè-de-ròde d'apopa 1.10 m



Las unitats ancianas per lo cubatge de la fusta

La
CANA (la canne) 1.25m (Reiala), 1.60(a Tolosa),1.785 (a Carcasona), 2.013 m (a Marselha)(onte totjorn abausidon)
La TESA (la toise) 1.949
La
PALMAou lo PALM (1 paume) = 1/8 de cana)
lo
PÈ (Le Pied) : 0,32m (Reial)
Lo
POCE (Lo Pouce) : 0,27m
La
LINHA (La Ligne) : 0,225cm
Lo
PONCH (Le Point) :0.188 mm

1 ligne = 12 points soit 0.2255 cm = 1/12 pouce = 1/144 pied = 1/1728 toise
Uèi quand disèm pan es 0.25m, poce: 2.7cm



Per lo lexic

adobar [adouba] verb : réparer
pòsta [posta] n f: planche
réssegaire
[résségayré] nm : scieur
còtada
[cotada] part pass: calée
rétrachat
, [rétratcha] part pass: photographié
amistat [amista] nf: amitié 
abausidor [abaouzidou] nm : qui embelit


lundi 12 janvier 2009

BUTAS TE D'AQUI QUE M' I METI


Aigas Mórtas e l'èstatua del Sant Lois, rei de França (òbra de Jaumes Pradier escultor 1849
) que totòm d'aici a pogut veire un còp, al mens, per lo viatge de fin d'escòla quand eran mainatges.

Aquel pais d'aiga est uei cargat d'un fum de causes e d'istorias:
Per los uns, subretot l'estiu, boticas e momuments a badar - e aquò l'an plan compres, los que manjan sus las esquinas dels toristos .

Per los mens tucles, se pot ensajar de légir dintras los calos que de segur se i trapa totjorn quicòm a veire, a se remembrar o a somiar

Sembla dire:...Lo melhor, lo pus fort, lo pus bel, e per dire tot lo mai sant: ... es ieu!
- e rai los altres



Lo pais d'aiga e de sal
Era la fin a Levant de la mar d'en dédins e Aigua Morta, lo pòrt, tenia un passatge a la mar tras l'estanh dau Répauset e son grau.
Aqueste grau, se sona Grau del rei - se sonet Grau Pelletier a la révolucion Francesa - e dempuei la fin del segle XIX un vilatjou- Lo grau del rei- e desvolopa dins aquel rodol .
Sus la mapa de 1746 las causas semblan aver gaire cambiar, a quicòm prèp, dempuei Lois lo noven, e de segur tambe aqui passet-el per anar cap als crosadas (la sètena e la oitena) .

tocetz se voletz mapa granda

Mapa de 1746



Lois lo noven sonat sant
Filh de Lois l'oiten sonat lo leon e de Blanca de Castilha es nascut en l'an 1214 - una annada aprèp la batèsta de Muret (1213) e trés abans la mort de Simon de Montfort(1218).
Foget fatch rei en 1226, moriguet de pèsta davant Tunis per la oitena crosada et foget canonisat en 1297.

1226 (enluminura)

Era pasmens rei per una bona sètentenada e n'en faget força.
Los libres d'escola nos disan qu'era bon, qu' assostet los paures, que jutjava plan assetat jous una blaca vielha e qu'avia contunhat l'uniment de la França.

Polit coma un libre


Lo Sant Òme
El tamben,de son temps, a "près la Franca en mans" e per lo bén de tots -
"L' interès général" disan los d'ara - sioplèt!.

Alavetz aquel prenget -coma los de uei- "ordenancas grandas":
- 1259: é
nebit jocs d'argent,
- 1258: foget ordenancas contra
josieus, dual e poesas - Atal per elas, créet ostal-dieu onte las donas eran amassadas - n'i a que se trapavan al barri sant Denis que devenget, al bot d'un temps, una brava bordalarià - d'aqui a dire que Lois es lo prèmier macarèl, es pas lo mòt - mas semblesse que los a plan ajudat
- enfin 1262 : pren ordonanca per donar al rei,
tutela de las vilas qu'èran libres jusqu'aqui, ambe consol e capitol .


"Remembre Montségur!"
Cal pas se desmembrar, pasmens e subrètot per la istoria nostra, que lo Lois IX aprèp lo VIII a ménar aquèl uniment de la Franca sus l'èsquina del mond d'aici.
A près
érètgia coma ràson per far guèrra, crosadas e chaplar la populacion.
La fins finàla èra d
'esfondre tot poder sus las tèrras de Tolosa e d'aici per espandir lo dels reis Frances.

Per mémòri: Acordament de Lorris (1243) acava la sosposanca dau Lenguadòc e marca la venceson sus erètgià, 1244 los crèmats de Montségur -1255 Bailada de Quéribus, darer castelàs Catàr.

Queribus


Es aqui que sobretot comencet lo desrabatge de la culture e de la civilisacion ricas e grandas del pais nòstre.

Mas... uei ...
Aprèp sèt cent e cinquantas annadas :
- un motlon de guerras
- de miserias de totas mènas
- una révolucion Jacobina
- una respublica - que nos fan dire Libertat Egalitat etc.. - mas que totjorn centralisa lo poder
- una Europa onte tot se far a Mastrich or en dacòm- mai, mas que i veisem res
- un mondialejament desliural que i veisem mai que res.
- e lo vielhum del Sénat Frances e de l'académia Franchimanda que venon mai de réfudar la lenga Occitana (e Català, Vascon, Brèiton,e altres) coma lengas nacionalas e mai, coma s'eran menaças per l'uniment nacional. (Lois es pas mort!)

Aquo Rai !

- e mai que nos fagan, cad'an, desguisar en Sant Lois ... (totjorn e encara, lo viscut badan e se raligan al venceire)

e que ne son plan contents...

...per los ajustaires de Sèta, Sant Lois sara totjorn pas qu'un diluns o un pavès

Pavès d'artist per las ajustas de Sant Lois


Atal mai, es verai qu'a bravament morflat, la cultura nostra,
çaquelà, aprèp tot aquel temps passat, sembla
que n'en démòra encara quicòm de brava ... No?


Epilog
: Torna Lois! Torna !
Aprep poder, civilisacion, cultura e lenga, es uei escamp que se far manjar.
A vila, las plaças e carrieras son plen de restaulants, cafès, comercis de ropas, toalhas, menudarias, atrapas-polset, e sobretots de carris, d'en pertot, de mai en mai gròs, fumos e prétensonos.
Als campestres los pus rics, els, crompan las pus belas ostals, los pus grands mases, o bastisan dins los pus polits rodols.Los traparatz onte i a la vist a màr o a natura, la tranquilitàt ambe trempador blu e totjorn lo tractòcarry amb veire tenchat ... e tot aquo's privat, tencat, tapat, aparat, gardat, engossat,.... e ci, e mi ...

E consi far?
N'i a dins las isclas,que son pus caudets que nosautres e que tenan una tradicion vielha de faire petar ço que marca mal.
D'autres que fan
prégadis e lamfias, e jamai se bolegan lo cuol.
N'i a tamben que s'en cagan

Dins la notra démocracia grand, généralament totom
balota:
n'i a un fum que balotan per anar a sopeta els tamben...

mas la grand majoritat balotan e totjorn se la sarran.

Alara per nosaltres que sem à l'espera d'au melhor, e tamben d'una bona
avesuda,
digem que n'i a pas pus a far qu'anar cercar lo Lois per netejàr tot aquò..


...mas onte es lo rei?





Es totjorn aqui ! a cambia de campatge de crosada
mas manja ambels toristos !


Aquo rai, nos desbolegarem solets
encara un cop...

Anem!


La bona nueit Lois!

Per ne saupre mai
  • Siti MEMO un pauc de benvolanca e de confonmanca

Per lo lexic:


mainatges
n m [mainatches]: enfants
tucle n ou adj [ tucle ]: myope
tras adv [tras]; a travers
a quicòm prèp loc [a kikom prep] : a peu près
sèten- a
adj num ord: septième
oiten- a
adj num ord: huitième
noven-a
adj num ord [nouvèn]: neuvième

sètentenada occ [sétinténado] : 70 jours environs
assostèt verb assostar [assousto]: aider, assister
blaca n f [blaco]: chêne blanc
contunhat verb contunhar [countugno] : continuer
énèbit verb énèbir [énaibi]: interdire
josieus n m pl [jousièous] : juifs
dual n m [ duaou]: duel
poesas n f pl [pouèsos] :
prostituées
bordalarià n m [bourdalaria]: bordels
tutela n f [tutèlo]: tutelle
consol n m [counsou] : conseiller municipal
capitol n m [kapitou]
conseiller municipal
desmembrar- se verb int [démémbro]: oublier
érètgia n f [érètchio]: hérésie
chaplar verb [tchaplo] : massacrer, briser, hacher
chaple
n m [tchaplé] : carnage
esfondre verb esfondrar [èsfoundro]: effondrer
acordament nm [acourdamèn]: traité, accord
sospausanca n f [souspaouzanço] : soumission
venceson n f [bènçezou] : victoire
bailada n f [bailado] redition
desrabatge n m [dèsrabatché]: arrachage
en dacòm- mai loc [én dacom maï]: ailleurs
viscut nm [biscut]: vaincu
venceire n m [bènçèïre]: vainqueur
ajustaires n m pl [atchustaïrès] : jouteurs
pavès n m [pabès]: pavois
escamp n m [èscam]: espace
ropas n f [roupo]: robes, vetements
toalhas nf pl [ touaillos ]: nappes, ext: textiles

menudaria n f pl [ménudario ]: marchandises de peu de valeur
atrapa -polset n m [arapa-poulçet]: attrape poussière
carri n m [kari]: automobile
trempador
n m [trémpadou]: piscine
prégadis n f pl [pègadis]: prières
lamfias n f pl [lanfias] : plaintes
balotan verb balotar [balouto]: voter
avesuda n f [abézado]: avis, conseil